راهنمای جامع تغذیه نوزادان از بدو تولد تا یک سالگی

نوع تغذیه و رژیم غذایی کودک از جمله موضوعات مهمی است که والدین باید به آن توجه کنند. در مقاله دیگری درباره اهمیت تغذیه برای تقویت حافظه کودکان صحبت کردیم. اکنون در این مقاله روند تغذیه نوزادان از 0 تا 12 ماهگی را بررسی کرده‌ایم. از انتخاب شیر مادر یا شیر خشک گرفته تا بررسی تنقلات در ماه‌های آینده و نکات ایمنی غذاخوردن کودک. راهنمای جامع تغذیه نوزادان از بدو تولد تا یک سالگی به شما کمک می‌کند بهترین تصمیم را بگیرید.

شیر مادر یا شیر خشک؟

انتخاب نحوه شیردهی به نوزاد، یکی از بزرگ‌ترین تصمیماتی است که والدین می‌گیرند.

کارشناسان بهداشت معتقدند بهترین انتخاب تغذیه‌ای برای نوزادان، شیر مادر است؛ اما با این وجود ممکن است شیردهی برای همه زنان امکان‌پذیر نباشد. به همین دلیل برای بسیاری از مادران، تصمیم برای تغذیه با شیر مادر یا شیر خشک را بر اساس میزان راحتی، سبک زندگی و موقعیت‌های پزشکی خاص می‌گیرند.

شیر خشک جایگزین سالمی برای شیر مادر است که مواد مغذی کودک برای رشد و شکوفایی را فراهم می‌کند. برخی از مادران نگران این هستند که اگر از شیر خشک برای تغذیه فرزند خود استفاده کنند، نتوانند ارتباط عمیقی با کودک برقرار کنند؛ اما حقیقت این است که مادران همیشه پیوند خاصی با فرزندان خود دارند و نوع تغذیه تاثیری در این موضوع ندارد.

تغذیه نوزاد با شیر مادر

انجمن پزشکی آمریکا، آکادمی اطفال آمریکا و تعدادی از سازمان‌های بهداشتی، شیر مادر را به عنوان بهترین انتخاب برای نوزاد توصیه می‌کنند. شیر مادر در برابر عفونت، آلرژی و برخی از بیماری‌های مزمن کودک را حفظ می‌کند.

بر اساس توصیه انجمن پزشکی آمریکا، بهتر است نوزادان در 6 ماه اول با شیر مادر تغذیه شوند و در صورت تمایل مادر و نوزاد، این روند ادامه پیدا کند.

در ادامه برخی از فواید شیردهی با شیر مادر را عنوان می‌کنیم:

• مبارزه با عفونت‌های گوش و تنفسی به دلیل انتقال آنتی‌بادی از بدن مادر به نوزاد
• سهولت هضم
• محافظت از نوزاد در برابر آلرژی، آسم، دیابت و چاقی
• حاوی بسیاری از مواد معدنی و ویتامین‌های مورد نیاز کودک

تغذیه نوزاد با شیر خشک

شیر خشک، بهترین جایگزین شیر مادر برای نوزادان است. شیر خشک حاوی برخی از ویتامین‌ها و مواد مغذی است که کودکانی که از شیر مادر تغذیه می‌کنند باید برای دریافت این مواد مغذی از مکمل‌ها استفاده کنند.

شیر خشک‌های بسته‌بندی در شرایط استریل تولید می‌شوند. متخصصان تلاش می‌کنند تا شیر خشک را بر اساس ترکیب شیر مادر و با استفاده از میزان مناسبی از پروتئین، قند و چربی تولید کنند. بنابراین برای حفظ سلامت کودک خود بهتر است از شیر خشک بسته‌بندی استفاده کنید.

در ادامه به بررسی چند مزیت استفاده از شیر خشک برای تغذیه نوزاد می‌پردازیم:

• راحتی و انعطاف‌پذیری فرآیند شیردهی
• زمان و دفعات کم‌تر شیرخوردن
• تامین مواد مغذی مورد نیاز بدن کودک

انتخاب روش مناسب برای شیردهی و تغذیه نوزاد است. بسیاری از زنان پس از تولد نوزاد، نظر خود را تغییر می‌دهند یا از شیر خشک به عنوان مکمل استفاده می‌کنند. بهترین تصمیم، تصمیمی است که با شرایط زندگی و جسمی شما هماهنگ‌تر است.

 چه زمانی باید غذای جامد را به رژیم نوزاد اضافه کنیم؟

بر اساس توصیه پزشکان، شروع غذای جامد تا پیش از 4 ماهگی ممنوع است و بهتر است برای شروع رژیم غذایی جامد نوزاد تا 6 ماهگی نوزاد صبر کنید.

حدود 6 ماهگی، زمان مناسبی برای آشناکردن نوزاد با طعم‌ها و بافت‌های جدید است. البته ممکن است برخی از نوزدان پیش از 6 ماهگی برای غذای جامد آماده شوند، اما تا زمانی که کودک شما 4 ماهه نشده است این کار را شروع نکنید.

برخی رفتارهای کودک به شما نشان می‌دهد که زمان مناسب برای شروع غذاهای جامد است. برای مثال:

• وزن آن‌ها دو برابر یا بیشتر از وزن زمان تولد است.
• آن‌ها علاقه دارند غذاخوردن دیگران را تماشا کنند، مواد خوراکی را بگیرند و با نزدیک‌شدن غذا دهان خود را باز می‌کنند.

 غذاهای مناسب برای هر ماه از سال اول زندگی نوزاد

انتخاب غذا مناسب برای کودک در سال‌های اول زندگی، از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. زیرا میزان رشد کودک در طول سال اول بیشتر از هر زمانی است. علاوه بر این شروع عادات غذایی خوب، در همین زمان شکل می‌گیرد؛ بنابراین باید کودک را با انواع غذاهای مغذی و سالم آشنا کرد. در ادامه جدول راهنمای غذاهای مناسب برای هر ماه از سال اول زندگی نوزاد را قرار داده‌ایم که با استفاده از آن می‌توانید تغذیه مناسب هر ماه را مشاهده کنید.

راهنمای تغذیه؛ 4 تا 8 ماهگی:

راهنمای تغذیه؛ 9 تا 12 ماهگی:

چگونگی شناسایی حساسیت‌های غذایی را در نوزاد

تنها درصد کمی از کودکان دچار آلرژی‌های غذایی می‌شوند اما با این حال توجه به علائم واکنش آلرژیک در اولین باری که کودک غذای جدیدی می‌خورد، بسیار مهم است. واکنش‌های آلرژیک ممکن است از چند دقیقه تا شش ساعت یا بیشتر طول بکشند و علائم آن ممکن است به سرعت از خفیف به شدید تغییر کند. علائم آلرژی به غذا ممکن است از جمله موارد زیر باشد:

• برافروختگی صورت
• کهیر یا راش پوستی
• قرمزشدن پوست و خارش
• گرفتگی یا آبریزش بینی
• خارش چشم
• اسهال و استفراغ

در صورتی که هر یک از این علائم در حین غذاخوردن یا پس از آن رخ داد، فورا به پزشک مراجعه کنید.

نوع دیگری از آلرژی که آنافیلاکتیک نامیده می‌شود، ممکن است شامل موارد زیر باشد:

• تورم لب‌ها، زبان، گلو، چشم‌ها و صورت
• کهیرهای در حال گسترش
• مشکل در تنفس، بلع یا صحبت‌کردن
• تغییر صدا و خشن‌شدن آن
• رنگ‌پریدگی یا آبی‌شدن پوست
• ضعف یا ازحال‌رفتن

 مواد غذایی ممنوعه برای نوزادان زیر یک سال

عسل یا غذاهای حاوی عسل از جمله مواد غذایی است که کودکان زیر یک سال نباید استفاده کنند. زیرا ممکن است باعث نوعی مسمومیت غذایی با بوتولیسم شود و کودک را بیمار کند.

غذاهای غیر پاستوریزه و خام از جمله مواد غذایی ممنوعه برای نوزاد زیر یک سال است. زیرا ممکن است حاوی باکتری‌های مضر باشد. بنابراین از مصرف شیرهای غیر پاستوریزه، گوشت نیم‌‌پزو تخم‌مرغ خام یا نیم‌پز بپرهیزید.

بهتر است در سال اول از مصرف فرآورده‌هایی مانند شیرینی‌ها، بستنی، دسر، ژله، غلات شیرین، مربا، نوشابه، چیپس و پفک، انواع گوشت‌های فرآوری‌شده مانند ژامبون و بیکن، ترشی، زیتون، چای و قهوه پرهیز کنید.

 نکات مهم برای افزایش وزن سالم در نوزادان

برخی از نوزادان به سختی غذا می‌خورند و به نظر می‌رسد وزن آن‌ها افزایش پیدا نمی‌کند. اگر کودک‌تان در بلع مشکل دارد، این مشکل ممکن است به دلیل آلرژی یا رفلاکس معده باشد که مانع از جذب کالری مورد نیاز کودک می‌شود. بنابراین بهتر است به پزشک مراجعه کنید و علت کاهش وزن کودک را پیگیری کنید.

در صورتی که کودک مشکل جدی ندارد می‌توانید از این چند روش برای افزایش وزن کودک استفاده کنید:

• اضافه‌کردن چربی‌های سالم
  از غذاهایی مانند روغن زیتون و آووکادو استفاده کنید.
• استفاده از لبنیات پرچرب
  ماست‌های پرچرب گزینه خوبی برای وزن‌گیری کودک هستند.
• میوه
  از موز، گلابی و آووکادو به جای سیب و پرتقال استفاده کنید.
• خوردن مکمل‌های غذایی
  ممکن است کاهش وزن کودک به دلیل کمبود ویتامین‌ باشد.

 روش صحیح تهیه و نگهداری غذای کمکی نوزاد

غذای کمکی، به عنوان یک غذای اضافه بر شیر برای برآورده‌کردن نیازهای تغذیه‌ای کودک تهیه می‌شوند. اطلاع از روش صحیح تهیه و نگهداری غذای کمکی نوزاد از ایجاد بیماری یا مسمومیت‌های غذایی جلوگیری می‌کند. در ادامه چند نکته نگهداری غذای کودک را عنوان می‌کنیم:

برای تهیه ایمن غذای کمکی نوزاد باید دست‌های خود را پیش از تهیه غذا به خوبی بشویید.

غذا را در ظروف دردار نگهداری کنید.

استفاده از ظروفی که شست‌وشوی آن‌ها سخت است، توصیه نمی‌شود.

بهتر است غذا بلافاصله پس از آماده‌شدن، سرو شود. حدالامکان غذا را در یخچال نگهداری نکنید.

 نکات بهداشتی و ایمنی در زمان تغذیه نوزادان

برای ایجاد یک فضای امن و مثبت برای غذاخوردن نوزادان، لازم است اقداماتی انجام دهید. مهم است که کودک در محیطی آرام و عاری از صداهای ناگهانی غذاخوردن را شروع کند. مهم‌ترین نکته این است که هرگز کودک خود را در هنگام غذاخوردن تنها رها نکنید؛ در این زمان باید همیشه مراقب و در دسترس او باشید. در ادامه چند نکته بهداشتی و ایمنی که در زمان تغذیه نوزادان باید رعایت شود را عنوان می‌کنیم:

امن‌ترین حالت برای غذاخوردن کودک، یک صندلی بلند و یک سینی قابل جابه‌جایی است.

هرگز در صندلی‌های خوابیده به کودک خود شیر یا غذا ندهید؛ این کار ممکن است امکان خفگی را افزایش دهد.

آگاهی از علائم خفگی و روش‌های برطرف‌کردن آن از مهارت‌های مهمی است که هر یک از والدین یا مراقبان کودک باید بیاموزند. ناتوانی در گریه‌کردن، مشکل در تنفس، تغییر رنگ پوست و صداهای بلند از علائم خفگی است.

نقش ویتامین‌ها و مکمل‌ها در تغذیه نوزادان زیر یک سال

شیر مادر یا شیر خشک بیشتر ویتامین‌ها و مواد معدنی مورد نیاز کودک را تامین می‌کند؛ اما برخی از کودکان نیاز به دریافت ویتامین و مکمل دارند. ویتامین D و آهن معمولا برای کودکان زیر یکسال و با توجه به شرایط کودک توصیه می‌شود. علاوه بر این نقش ویتامین‌ها و مکمل‌ها در نوزادانی که مادران آن‌ها از رژیم‌های گیاه‌خواری پیروی می‌کنند، پررنگ‌تر است.

در نظر داشته باشید مصرف مکمل‌ها و ویتامین‌ها حتما باید با مشورت پزشک انجام شود.

نتیجه‌گیری

انتخاب تغذیه مناسب برای کودک در هر دوره از رشد اهمیت فراوانی دارد؛ زیرا تصمیم‌های تغذیه‌ای بر رشد کودک بسیار موثر هستند. در این مقاله تلاش کردیم با تکیه بر نظر کارشناسان و نتیجه تحقیقات علمی معتبر، بهترین انتخاب تغذیه در هر دوره از رشد کودک را ارائه دهیم.